केंद्र सरकारने माजी महाराष्ट्र राज्यपाल भगतसिंग कोश्यारी यांना पद्मभूषण पुरस्कार जाहीर केल्यानंतर शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) गटाचे खासदार संजय राऊत यांनी केलेल्या टीकेवर तीव्र प्रतिक्रिया उमटत आहेत. विविध राजकीय वर्तुळांतून राऊतांचे वक्तव्य हे राजकीय सूडबुद्धीने प्रेरित असल्याचा आरोप करण्यात येत असून, पद्मभूषणसारख्या प्रतिष्ठित नागरी सन्मानाचे राजकारण करणे दुर्दैवी असल्याचे मत व्यक्त केले जात आहे.
सूत्रांच्या माहितीनुसार, पद्मभूषण पुरस्कार हा कोणत्याही एका निर्णयावर किंवा वादावर आधारित नसून, संबंधित व्यक्तीच्या दीर्घकालीन सार्वजनिक आणि प्रशासकीय योगदानाचा सन्मान म्हणून दिला जातो. भगतसिंग कोश्यारी यांनी उत्तराखंडचे मुख्यमंत्री, लोकप्रतिनिधी आणि महाराष्ट्राचे राज्यपाल म्हणून विविध जबाबदाऱ्या पार पाडल्या असून, त्यांच्या संपूर्ण कारकिर्दीचा विचार करून हा सन्मान जाहीर करण्यात आल्याचे सांगितले जात आहे.
संजय राऊत यांनी राज्यपालांच्या भूमिकेवर प्रश्न उपस्थित करत लोकशाही आणि संविधानाचा मुद्दा उपस्थित केला असला, तरी कायदेशीर तज्ज्ञांच्या मते राज्यपाल पद हे घटनात्मक चौकटीत कार्यरत असते आणि राजकीय मतभेदांमुळे त्यांच्या संपूर्ण कारकिर्दीवर शिक्कामोर्तब करता येत नाही. काही निर्णयांवर न्यायालयीन निरीक्षणे नोंदवली गेली असली, तरी त्याचा अर्थ संपूर्ण कार्यकाळ घटनाबाह्य ठरवणे असा होत नाही, असे मत व्यक्त करण्यात येत आहे.
सत्ताधारी पक्षातील नेत्यांनी स्पष्ट केले आहे की, पद्म पुरस्कारांवर टीका करण्याऐवजी त्यांचा सन्मान राखणे ही जबाबदार राजकारणाची गरज आहे. त्यांच्या मते, प्रत्येक घटनात्मक पदावरील व्यक्तीच्या कामकाजावर वेगवेगळ्या राजकीय पक्षांचे मतभेद असू शकतात, मात्र त्यावरून राष्ट्रीय सन्मानांवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करणे योग्य नाही.
राजकीय विश्लेषकांचे म्हणणे आहे की, आगामी निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर अशा वक्तव्यांमागे राजकीय संदेश देण्याचा प्रयत्न दिसून येतो. पद्मभूषण पुरस्काराचा निर्णय हा केंद्र सरकारचा घटनात्मक अधिकार असून, त्यावर असहमती व्यक्त करणे वेगळे आणि त्या निर्णयाला लोकशाहीविरोधी ठरवणे वेगळे असल्याचे ते सांगतात.
दरम्यान, या प्रकरणामुळे राज्यपाल पद, केंद्र–राज्य संबंध आणि पद्म पुरस्कारांच्या निवड प्रक्रियेवर पुन्हा चर्चा सुरू झाली आहे. मात्र, अनेकांचे मत आहे की, अशा सन्मानांचे मूल्यमापन राजकीय आरोप–प्रत्यारोपांच्या पलीकडे जाऊन, व्यापक आणि वस्तुनिष्ठ दृष्टीकोनातून केले गेले पाहिजे.
About the Author
